СУМ
Қарақалпақша
кел. Ҳийлекер, адамнан пайдаланыўды ойлайтуғын, өз пайдасын гөзлейтуғын, ишкирне, куў, жаман.
Адам адамнан қутылады, Сум пейлинен тутылады (ққ.х.н.).
Нақыл көптиң мүлки болар, Адам сумы түлки болар, Ийт жулдызға күлки болар, Айға карап үре-үре (И.Юсупов).
0 Сум әжел — мезгилсиз өлим, каза.
Дүньяға шықкалы төрт ул, үш қыз көрип, жетеўинин алтаўын қара жерге көмип, тек Сапарды ғана сум әжелден аман алып қалып еди (К.Султанов).
Өз еркинше адам тиелер ме, Сум әжелдиң ашшы алмасын! Исенди, бирақ қашан болмасын, Шығады деп ығбал қуяшын, Әл Беруний туўылған жерде (И.Юсупов).
Сум хабар — жаман хабар, қолайсыз мағлыўмат.
Сорлы қыздың жаны кайдан жай табар, Қаражан деп көзлеринен кан ағар, Сегиз айда «жоқарыда» Қаражан — Әлди деген еситилди сум хабар (И.Юсупов).