AQ
Qaraqalpaqsha
kel. 1. Appaq, gúrishtey, jaqsı, taza.
Yoshıp kewlin shadlıq artıp, Aq qaǵazǵa qálem tartıp (Á.SHamuratov).
Durıs ayırıw ushın aqtı, qaranı, Ilgir zeyin sınshı kerek (I.YUsupov).
SHıǵır aydap, tógin jayıp, Iste hámme aqsaq, mayıp, Aq shıǵıp azıq molayıp, SHarwalar más gezer kelse (S.Májitov).
2. Haq, hadal, jamanlıǵı joq, kewlinde girbińi joq, qılmıssız, ayıpsız.
3. Aǵarǵan, asqatıq.
4. Daq, girbiń, kir.
Kózge aq túsiw.
Baha bermey aq-qaraǵa, Túspey aq qarańǵı jıraǵa (A.Dabılov).
0 Aq eniw — aq túsiw, shashı aǵarıw, bireń-sarań aq shashlardıń payda bolıwı.
Saqalına aq ene baslaǵan adam kárwan basshıǵa qaradı (B.Seytekov).
Aq enip qalıptı saqal-murt, shashqa.
Miynetkesh usı eken yaranlar (Berdaq).
Aq túsiw — daq túsiw, kir túsiw.
Tek sennen ayra túskende, Men bolarman ǵamǵa bende, SHashlarıma aq túskende, «Umıttı dep eller meni, Qıynamasın jeller meni (I.YUsupov).
Aq patsha — Qazaqstan hám Orta Aziyada jasawshı túrk tilles xalıqlardıń kópshiligi Rossiya Imperatorın Aq patsha dep ataǵan.
Aq patshanıń hámirine muwapıq márdikarǵa alındıń, jaqında keteseń (ád.
xres.).
Aq patshanı kulattı, Tajı- taxtın sulattı (D.Qasımov).
Aq túye — biykarlaw, moyınlamaw, kórgen-bilǵenin aytpaw mánisinde jumsaladı.
Aq túyeni kórdiń be? - dep soradı jolawshıdan ólikti kómip atırǵan urılar.
(qq.x.e.) Aq túyedey — aq túyege usaǵan, aq túyege meńzes.
Qara boran, ashshı ayaz, Jerler miytin bolıp qatqan, Toǵaylar da jamılıp qar.
Aq túyedey shógip jatqan (J.Aymurzaev).