BALTA
Qaraqalpaqsha
at. 1. Júzi jalpaq, uńǵısına sap ótkizip aǵashtı kesiw, jarıw jáne de sonday zatlarǵa qollanıwshı temir qural, ásbap.
Bul kórinǵen qoydıń jilik súyeginiń balta menen sınǵan qıyaǵı edi (Q.Ayımbetov).
Óziniń aytıwınsha, ol temir ǵewlep atırǵanda abaysızda ayakdarın balta menen shawıp alıptı (Á.SHamuratov).
Balta tiygende basına, Qaramay ol joldasına (Berdaq).
2. Karta (soqta) oyınındaǵı kishi (ǵenje) figura, túyeniń, ǵarǵanıń, atanaqtıń xám qıyıqtıń baltası.
Jerdegi kartanı qıyıqtıń baltası menen kesti, ... (gazetadan).
3. awıs. Batır, ótkir, ǵayratlı, kaytpas qara, qaysar.
Olardı tawıp, tamırına balta shabamız, olar dushpan, olar mudamı xalıqqa qastıyanlıq etedi (gazetadan).
Balta menen qaǵarman, Eki azıw tisindi (qq.x.q.).
0 Balta kespew — albıramaw, qısınbaw, tarıqpaw, mıkdı bolıw.
— Bıyıl murtımızdı balta kespeydi, xúkimettiń siyasatına mıń-mıń alǵıs dep júripti (T.Qayıpberǵenov).
Ay balta — burınǵı jawgershilik jıllarda urısta qollanılǵan yarım ay formasındaǵı temir kural.
Taw qısnaǵındaǵı ay baltalı qos qarawıl turǵan tas qapıǵa barıp joǵaladı (T.Qayıpberǵenov).
Mindi bala altın taxtqa, Kóp quwandı kelgen baqqa, Ay baltanı uslap qolǵa, Ata jolın quwǵan eken (Berdaq).
Barıp edim xanıńızǵa, Ay baltalı shaxıńızǵa, Jállad qoydı qasımızǵa, SHıdap sonda turalmadım (qq.x.q.).