BAR I
Qaraqalpaqsha
m.s. 1. Bir nárseniń bar bolıwı, barlıǵı, joq emesligi.
Qızı bardıń nazı bar (qq.x.n.).
Ózi menen fermada karıwlı bes ǵana xayal bar (K.Sultanov).
Kdyırılıp ket esken samal, Seniń maǵan keregiń bar (I.YUsupov).
Bar tilek maydanǵa shıǵar, Azǵanasın usladım (Ájiniyaz).
2. awıs. Bay, jetisken.
Ómirden mol tájiriybesi bar adam (Ó.Xojaniyazov).
Bardıń isi párman menen, joqtıń isi árman menen (qq.x.n.).
Onda bay kórkem sóz, sheber ielengen obrazlar, syujetler bar (Q.Ayımbetov).
0 Bar ǵoy — a) bir nárseniń haqıyqat bar ekenligi, durıslıǵı, ıraslıǵı.
Awılda xayal almaǵan da, xayalı ólǵen de adamlar bar ǵoy (J.Aymurzaev).
Íras bar ǵoy jubayım, Júr ashılmay talayım (A.Begimov).
b) ókiniw, kúyiniw, maqset etiw, shárt etiw, wáde etiw, dápiniw, umtılıw, gijiniw.
— Qoyshı, onday sózdi aytsań bar ǵoy, uyat boladı (Ó.Ayjanov).
— Nurzada endi bar ǵoy, sen oqı, oqıw paydalı, endi bar ǵoy, digirmannan qutılasań (T.Qayıpbergenov).
Barı-joǵı — adamnıń yamasa bir nárseniń bar ya joq ekeni.
Házir onıń úyine domkomdı jiberip, barı-joǵın bilip izinen ózimiz baramız (A.Bekimbetov).
Áy balam, bul ádalatsız zaman, kózińniń barı-joǵıńa qaramaydı (Q.Ayımbetov).
Óz-ózinen maqtanıp, Barı-joǵın andattı («Qırq qız»).
Bar bol — jumıs islep atırǵan adamǵa harmasın aytqanda oǵan qaytaratuǵın juwap.
Xarma degen qalǵa quwat, Bar bol, degen belge mádet (gazetadan).
— Azamatlar qarmańlar! Bar bolıń! (K.Sultanov).
Bar bolı — dúnyaǵa keliw, dúnyaǵa shıǵıw, payda bolıw, kózge kóriniw.
Joq edim bar boldım kamalǵa keldim, Árebi atlar minip dáwranlar súrdim, Dushpanlar jábirinen ketermen boldım, Xosh aman bol, bizden qaldıń, Bozataw! (Ájiniyaz).