BÍLAY
Qaraqalpaqsha
r. 1. Ońasha, shet, dara.
Bılay shıqsań — tum-tus janıp tur (Ó.Xojaniyazov).
Ózinen bılay úyinde, Eki ayaǵı górinde, Ákesi bayǵus tórinde, Uyqılamastan oyaw edi (Berdaq).
2. Bunnan keyin, aldaǵı waqıtta.
Báhárde ashılar baǵı m da lalam, Bunnan bılay wayran bolar qalam («Máspatsha»).
3. Usı qálpinde, sol derejede.
Onda bılay degen edi: Seypil áldi eńdi meniń nem ketti, Kunına bir qırman buwdayım ketti (S.Xojaniyazov).
4. Esapqa almaǵanda, eske almaǵanda, shetke qoyǵanda, aytpaǵanda, solay qoyǵanda.
Onıń sóz tapqanına ashıwlanıw bılay tursın, kaytama más bolıp, hámmeden qattıraq hám kóbirek kúledi (T.Qayıpbergenov).
Baǵına túsiw bılay tursın, eger ǵayrı adam qasınan ótse, tabanın tilip duz kuyar edi (S.Xojaniyazov).
5. Anıǵın aytqanda, toqeterin aytqanda, durısın aytqanda, rasın aytqanda, shının aytqanda, táqállesin aytqanda.
Eńdi bılay bolǵan soń barlıq jarlılar bolıp, birlesip zalımdarǵa qarsı gúres alıp barayıq (K.Irmanov).
— Men bılay oylayman, Palsánem,— dedi atam taqıyasın basınan alıp, — tandırdı atızdıń arǵı shetine qurıw kerek (M.CHimbergenov).
Bılay dedi eń táwibi dúnyanıń: - SHasha beriń eńdi talap jıyǵanıń (T.Jumamuratov).
0 Geyde bılay, geyde olay — ózgermeli, aynımalı, turaqsız.
O, adamnıń názik kewli! Sen misli sınaptay geyde bılay, geyde olay jalt beretuǵın ádetiń bar-aw (Ó.Xojaniyazov).
Bılay-bılay shıqpaw — hesh qayda shıqpaw, júrmew, qozǵalmaw.
«Eginge kim qaraydı, mallardı kim baǵadı» — dedi de, solardı aylanshıkdap bılay-bılay shıqpadı (Q.Ayımbetov).