BÚYIR
Qaraqalpaqsha
at. Jambas penen qabırǵanıń arası, eki aralıqtıń eki qaptalı.
Áynektiń sańlaǵınan kirgen suwıq samal tınbay esitilip, Sultanmurattıń oń jaqtaǵı búyiri táwir-aq tońa basladı (SH.Aytmatov).
Duyım jurtqa sonday bolsa qádiriń, Qatıq iship shıǵıppedi búyiriń (qq.x.q.).
Ol búyirin tayanıp, meni qır dógerek aylana basladı (M.Nızanov).
Jılay-jılay úni ósher, Jekke shıqqan úyirińnen, Basına kúnler tuwǵanda, Qolıń ketpes búyirińnen («Qoblan»).
0 Búyiri burıw — ǵamxorlıq etiw, ózine beyimlew, bawırına tartıw, ayaw, qayırqomshılıq qılıw.
Barlıǵı búyiri burıp, sıylap ayasa da aytqanın qılmay ashıw menen eshkini bazarǵa arqalap barıptı (J.Aymurzaev).
Bir búyirlew — a) qarınlaw, qaptallaw.
b) ózin shetke alıw, adamlarǵa qosılmaw.
Sáliyma mudamı kópshilikke qosılmay, bir búyirleydi de júredi, — dep brigadir ózinen-ózi tońqıldadı (K.Sultanov).
Búyirine qaraw — tómen qaraw, juwap bermew.
Nar buwraday jaraydı, Óz búyirine qaraydı (A.Begimov).
Búyirin jarıw — qaptalın ayırıw, tesiw, buzıw, sındırıw.
...tompaq bas tarǵıl buǵa qoy qoranıń búyirin jarıp ketken eken (K.Smamutov).