DAWÍS
Qaraqalpaqsha
at. 1. Sáylew, qosıq aytıw, bakırıw, jılaw x.t.b.
seslerdiń bárin esitiw aǵzaları arqalı qabıl qılıp alatuǵın xádiyse, ses, xawaz.
Baqırısqan dawıs.
Bar dawısı menen yamasa dawısının barınsha qattı baqırıw, qıshqırıw.
Porqannıń jaraǵan túyedey baqırǵan dawısı hámmeni tik ayaqqa turǵızdı (Q.Ayımbetov).
0 Dawıs beriw — dawıs shıǵarıp, áziniń bar ekenligin bildiriw.
Dawıs shıǵarıw — a) bir nárse dew, dawısın esittirip sóylew, (oqıw), bir nárse dew.
b) birew qaytıs bolǵanda ún shıǵarıp jılaw.
«Jan bar jerde qaza bar», qaraqalpakdarda janaza bolıp atırǵan úyge er adamlar sırttan dawıs shıǵarıp kiredi (M.Nızanov).
Dawısıń óshkir — ǵarǵaw maqsetinde aytılǵan 2. Málim bir sıpatlarǵa iye ses, hawaz.
Bálent dawıs.
Aqıl aytqan keyisnama dawısı, SH ańaraqqa bolar eken jıl azıq (K.Raxmanov).
3. Mexanikalıq terbelisler nótiyjesinde júzege keletuǵın hám qulakka esitiletuǵın hár qıylı dawıslar.
Ayaq dawısı.
Samolyot dawısı.
Tánepis waqgı bolmay- aq mektep qonırawının shıńǵırlaǵan dawısı shıqtı («Jetkinshek» g).
4. SHawqım, shawqım-súren.
Bul ne dawıs? Kim baqırdı? — dep haplıǵıp kirip kedńi Bazar apa.
(«QÁ» g.).
5. fiz.
Hawa yamasa basqa bir ortalıq tásirinde mayda bólekshelerdin tolqın tárizli terbelisli xáreketi.
Dawıs tezligi.
Kulaqqa esitilmeytuǵın dawıslar.
6. siya.
Saylawlarda yamasa bir nárseni sheshiwde óz pikirin bildiriw xuqıqı hám usılı.
Bul jańalıqtıń saylawshılarımız ushın ótken saylawda qanday deputatqa dawıs bergenin ańlap jetiw ushın úlken imkaniyat ekenligi anıq («EQ» g.).
0 Dawıs beriw — a) saylaw waqgında usınǵan kandidattı qollaw.
b) shaqırǵan dawıska ses qaytarıp juwap beriw.
Saylaw kúni ázi jasaytuǵın jerde bolıw imkaniyatına iye bolmaǵan saylawshı múddetinen burın dawıs beriw xukıqına iye («EQ» g).
Dawıska qoyıw (salıw) — jıynalısta, konferentsiyada yamasa májiliste belǵili bir máseleni, usınıstı qansha adamnıń qollaytuǵının biliw ushın qol kóteriw yamasa byulleten arqalı jasırın dawıs bergiziw.
7. muz.
Sestiń tásir etiw kúshi.
Duwgardıń dawısı eki tarıńda, Búlbildiń ırǵaǵı gúldiń barında (Q.Omarov).
Saz dawıs — bir tegis dawıs, bir jón dawıs, dawısı jaqsı, jaǵımlı.
Saz dawısqa qos sestińdi, hawazщnan álem tiksindi (A.Qosımbetova).
Háwjar aytqan qızlardıń, Saz dawısı esitiler (D.Nurseitov).