DIZE
Qaraqalpaqsha
at. 1. Ayaqtıń búgiletuǵın baltır menen juwan san baylanısıp turatuǵın jeri, urshıqtıń turǵan jeri.
Ayańlap júrip kiyatırǵan shananıń ústinde házir de Ajar dizesiniń ústindegi kitapshadan kózin úzbeydi (K.Sultanov).
2. Íshtan, shalbar hám sol sıyakdı kiyimlerdiń dizege jetetuǵın, dizege deyingi bólegi.
Dizesi jırtıq.
Iynine tartqan shapanı, Dizesine jetpegen, Sordıń úyi desedi (Terme).
3. Ayaqtıń dizeden jambasqa deyingi aralıq bólimi (otırǵan xalatta).
Dizesine otırǵızıw.
Jállatlar Aqbilek ayımnıń ordasına barıp, Aqbilektin oń dizesinde jatqan SHekerdin, shep dizesinde jatqan SHiyrinniń xanlarınan uslap, qan qaqsatıp júre berdi («SHiyrin-SHeker»).
0 Dize búgiw — 1. Azıraq otırıw, irkiliw; 2. awıs. Baǵınıw, boysınıw.
Tájim etip, dize búgip aldında, Kózge súrter Bayraǵımsań, Bayraǵım... (Ó.Baynazarov).
3. Dástúr, qáde túri.
Minayım qız jeńgelerin shakırıp, Nájepti ortaǵa qoyıp, tósek salar, shash sıypar, dize búger, kamaw qoy, baksı bayraq degen qádelerin alıp, eki ashıq qosılıp, muradına jetip, toy-tamasha ettirip, altın qabaq attırıp,.....baqsı-jıraw ayttırıp,...eki ashıqtıń muradına jetken jeri («Ashıq Nájep»).
0 Dizege qonıw — dizerlep otırıw.
Nazlı bir dizege qonıp, shıntaǵı menen tirep, esik betke telmirip qarap otır (K.Sultanov).
Dizesinde dárman bolmaw — 1. SHaması kelmew, xalı kurıw, dińkesi joq.
2. Hayyar, sum.
Aqılı joqtıń ármanı joq, Dizesinde dármanı joq.
(qq.x.n.m.).