DÁM
Qaraqalpaqsha
at. (arabsha, maza, jaǵımlı sezim).
1. Tatıp yamasa jalap kórip bilinetuǵın; maza, tatım seziwshi aǵzalar tásirinen payda bolatuǵın sezim, maza, tatım.
Ashshı dám, Dushshı dám.
Bir túyir duz benen dám kirer asqa, Bir duzsız sóz benen ǵam túser basqa (A.Qarajanov).
2. Awızdıń silekey perdesi arqalı biletuǵın sırtqı bes sezimniń biri.
Awızǵa dám, qarınǵa may pitirmey, SHaynaǵanım awqat emes, shóp boldı (I.YUsupov.).
3. awıs. Bastan keshirilgen yaki ótken tásir, ráhát.
Lawazımlıq dámin bir kórgen adam, álbette ózgeredi, ózin basqasha sezedi, — dedi oyshań túrde tómenge qarap («QÁ» g.).
3. fol.
Waqıt, dáwir.
Ǵániymet kor bu dámińni, SHax párman etmesdin burın («Ǵárip ashıq»), 4. Awqat.
0 Dám tatıw, dámin kóriw — awız tiyiw, azıraq jep kóriw.
Dám-duz tatar-tatpastan-aq Asıǵaman qaytıwǵa (K.Raxmanov).
Sóziniń dómi joq — sóziniń mánisi, mazası, pátiwası joq.