DÁREJE
Qaraqalpaqsha
at. (arabsha, basqısh, mártebe, ataq, tekshe).
1. Is-háreket, qásiyet hám halat aralıǵı, shegarasın ańlatadı, kóbinese anıqlawıshlar menen qollanıladı.
Onıń hawazı aytarlıqtay dárejede jaǵımlı edi.
Qayırqomlıq degenniń ekinshi túri, Ádewir yáreje, sawap iledi (J.Karim).
2. Izbe-iz yamasa salıstırmalı rawajlanıw, kóteriliw basqıshı.
Bilim dárejesi, turmıs dárejesi, ilim hám texnika rawajlanıw dárejesi.
3. Ataq, mártebe, lawazım basqıshı.
Wázirlik dárejesi; Solay etip, ol Sarayshıqqa barıp Aǵabiy dárejesin iyeleydi (qq.
fol.
«SHejire»).
4. Ilim hám pán tarawındaǵı miynetleri ushın málim qagıydalar hám talaplar tiykarında beriletuǵın ilimiy ataq.
Ilimiy dáreje, Filologiya ilimleriniń doktorı dárejesi.
5. Óz qánigeligi boyınsha erisilgen mamanlıǵına baylanıslı.
Besinshi dárejeli qánige.
6. Jámiyette, ómirde, adamlar arasında iyelegen ornı, mártebesi, itibarı.
Sóz insannıń dáreje hám kámalı n, ilim hám pazıyletin ólshep kórsetetuǵın tárezidur («QJ».
g.).
6. fiz.
Múyesh yamasa sheńber duganıń ólshew birligi; tuwrı múyeshtiń 90 nan bir yamasa eki sheńberdiń 360°dan bir bólegi, gradus.
70 dárejeli múyesh; 7. Termometr, barometr h.b.
ásbaplar shkalasındaǵı bólinbeler; temperatura, múyesh ólshewleri; Hawa rayı temperaturası 40 dárejeden joqarı.
8. mat.
Bir-birine teń bir neshshe san (yamasa máni)niń kóbeymesi, yaǵnıy teń kóbeyttiriwshilerdin kóbeymesi, bir sannıń óz-ózin kóbeytiwden alınǵan nátiyje.
Bestiń ekinshi dárejesi jigirma bes.
9. lingv.
Belgi-qásiyetti artıq-kemligin anıqlawshı grammatikalıq kategoriya.
Jay dáreje, salıstırıw dárejesi, arttırıw dáreje.