ESIW
Qaraqalpaqsha
f. 1. Qabıqtı, jekendi, shashtı, arqandı hám jipti esip shıyratıw, buraw, tawlaw.
Tórt qırlap esken kendir jip ıyıǵın ábden kese basladı,... («Qırq qız»).
Eshkilerden, qoylardan jún qırkıp, uzın arqan esedi (qq.x.e.).
2. Samaldıń, dawıldıń, jeldiń soǵıwı.
Ashılǵan baǵda gúl-ǵumsha, Baytalın shaptı ólgenshe, Esken shamal tınǵansha («Máspatsha»).
Qáhárinen qalmaqtıń, Arkadan suwıq jel esti («Qırq qız»).
Arqadan ısqırıp dawıl eserme, Aspannıń juldızı jerge túser me («Qırq qız»).
3. Kemeni, qayıqtı eskek penen júrgiziw, háreketke keltiriw.
Boris eskekti esip-esip jiberdi (J.Aymurzaev).
Jazda eskekshi bolıp eskek esse, qısta súymen urıp jılım tarttı (M.Abdraymov).
0 Jeken esiw — jekendi shıyratıw, tawlaw, buraw.
Jekendi esip, arqan etip, qamıstı puqgalap qırshıdı (K.Sultanov).
SHılbır esiw — shılbırdı (juwan arqan) shıyratıw, buraw, tawlaw.
Eger de men onıń, ákesi bolsam, SHılbır eser edim onıń shashınan (I.YUsupov).
SHashbawların tallap esiw — shashtı tal-tal qılıp jińishke etip kóp burımlı etip óriw.
Qızlarınıń atı Nesip, SHashbawların tallap esip, Wádelesip kúnin kesip, Mudam júrsem qızlar menen (qq.x.q).
Uytqıp esiw — samaldıń bılaǵay bolıwı, suwıtıwı.
Baǵana uytqıp esip turǵan samal basılǵan eken (K.Sultanov).
Gúwildep esken qattı samal jer dúnyanı qoparıp astın ústine awdarǵısı keledi (A.Begimov).
Dır esiw — awıs. izli-izinen shıǵıwı, háwijleniwi.
Dos kóp bolsa dushpan qáwipli emesti.
Joldas desem júregimnen jır esti (I.Kurbanbaev).
Ot esiw — awıs. Íssı samaldıń soǵıwı.
Elp etken jel joq, qayta jalın aralas ot esedi (Ó.Xojaniyazov).