KÓSHE
Qaraqalpaqsha
at. 1. Eki jaǵı qatarlasıp tizilgen úyler, onıń ortasındaǵı uzınına tartılǵan, sozılǵan jol.
Ol arqalı adamlardıń, transportlardıń, taǵı basqalardıń júretuǵın jolı.
Bul qalanıń kóshesinen júrgende, Bilinbeydi toqlıǵım ya ashlıǵım (I.YUsupov).
Áne, usı gápten keyin Muxammedov telefondı diywalǵa tartıp urıp sındırıp, kóshege shıǵıp ketti (M.Nızanov).
2. awıs. Bir urıwlas adamlar, aǵayin adamlar, tuwısqan adamlar.
...Olar xámmesi bir tuwısqan, bir kósheniń adamları edi (Á.SHamuratov).
3. awıs. Awıl arası, dala, maydan.
Jámiyla telegramma kelgeli kóshege siyrek shıqtı (K.Sultanov).
4. awıs. Adamlardıń jıynalıp sawda etetuǵın jeri, qala, bazar.
Bir pashshaptı kóshege buyırdı («Alpamıs»).
5. awıs. Jol, baǵdar, tárep.
Bazda tuyıq kóshelerge kirgizip, Háwlirtip, áwere-sarsan eter ol (I.YUsupov).
6. Jámiyetlik orınlar (bazar, maydan hám t.b.), adamlar kóbirek toplanatuǵın orınlar.
Aqıbetinde, jas óspirimler onı sabaqlarda bayan, shıǵarma jazıw jumıslarında kóshelerde jazılǵan qáte jazıwlardı erkin qollanıwǵa ótedi («Qaraqalpaq universiteti» g.).
Kósheden suw-puw isherseń, shıǵıp tur.
Seni kórse uyalıp oynay almaydı (M.Nızanov).
♦ Oraylıq kóshe — eń úlken kóshe, ortalıq kóshe.
Ol oraylıq kóshege aylanǵan jerdegi úlken maydanshada mashinadan túsip, aq jayǵa kelip kirdi (A.Bekimbetov).
Abadan kóshe — keń, taza, sulıw kóshe.
Abadan kósheler, jollar hárdayım, Kózime súrmedur, ázizim, Watan! («Qaraqalpaq universiteti» g.).
Men úsh jıldan beri kekseliktiń gáptin súrip atırǵanımdı, kóshemiz abadanlasıp atırǵanın, ul-qızlarım jumıs penen támiyinlengenin, shańaraǵımız benen oǵada tatıw jasaytuǵınımızdı awız toltırıp ayttım (M.Nızanov).
Kósheni basına kóteriw — shawqım shıǵarıw, jánjel qılıw.
Úyden shıǵıwdan olar kósheni basına kóterdi (Q.Ayımbetov).
Bası berk kóshe — aqırı tuyıq kóshe, basqa kóshelerge ótip ketiw ushın jol bolmaydı.
— Rossiya miymanxanasınan kublaǵa qaray biraz júrgennen keyin «Okean» degen tiri balıq satatuǵın dúkán bar, áne, sol dúkánnıń artında, bası berk kóshede turdıq, úsh jigit bolıp (M.Nızanov).
Bizler turatuǵın kishkene tuyıq kósheden mashın júrmegenlikten qarlar basılmaǵan, mamıqtay appaq bolıp tur edi (M.Nızanov).
Jasıl kóshe — terekli, gózzal, gúlli kóshe.
Jaslıǵımnıń gúwası siz jasıl kósheler, Avtobustan keshte túsip úyge qaytqanda (SH.Mámbetmuratov).
Qıyaban kóshe — uzın, úlken, keń.
Qıyaban kóshelerde quwanıshlı jas áwladlar kórindi (A.Bekimbetov).