KÓSHIW
Qaraqalpaqsha
f. 1. Bir jerden ekinshi jerge ózgeriw, kóship qonıw, qonıs basıw.
Erjan jańa jaydı pitirip, kóshiwdi zorlasa da onıń ákesi bıyılsha máwlet sorap keldi (S.Xojaniyazov).
Arba kóligiń bar, sen kósh (Q.Ayımbetov).
2. Mıltıqtıń oǵınıń atılıp ketiwi.
...qolındaǵı mıltıǵı birden kóshti (Á.SHamuratov).
... kóship keter dep mıltıǵın biyik jerge ildirip qoydı (A.Bekimbetov).
3. awıs. Jıljıw, qozǵalıw, aylanıw.
Gúldirmama gúrkirep, kóshken bulttı uzattı (T.Jumamuratov).
4. awıs. Jańalıqqa bet alıw, ayaq basıw, názer awdarıw.
Záriw kóp waq muńlandı da, Bir waq júzi nurlandı da, Oylanıp taǵı turdı da, Quwanıshqa kóshken eken (Berdaq).
5. awıs. Kóteriliw, jılısıw.
Haw bádik, kósher bolsań, júzgenge kósh, Qasın kerip, qabaǵın súzgenge kósh (qq.x.q.).
6. awıs. Óliw, qazalanıw, qaytıs bolıw, tamam bolıw.
Biz dúnyadan kóshken menen dúnyaǵa bir pul, Jerden izimiz óshken menen dúnyaǵa bir pul (I.YUsupov).
7. awıs. Tuqım quwalaw, násil quwalaw, awıw, ótiw.
Sonlıqtan, baqsıshılıq ullarına emes, qızına kóshedi (Q.Ayımbetov).
8. awıs. Ótiw, awıw.
Artistler de tilden-tilge kóship atır: birew anawsın xoshametleydi, birew mınawsın maqtaydı (Ó.Xojaniyazov).
9. awıs. Jarısıp oynaytuǵın oyınlarda (mısalı, shaxmat, shashka t.b.) hárekettiń gezek alıwı, baslaw, júriw.
♦ Awızlarǵa kóshiw — gáptiń, oydıń keń tarqawı, hámmeniń biliwi.
— Xan ılay menen tastan jay saldırsa, xalıqtıń ǵamın oylaǵanı, — degen gáp awıllardan-awıllarǵa, awızlardan-awızlarǵa kóshti (T.Qayıpbergenov).
Birotala kóship ketiw — barlıq nárse buyımların alıp keynine aylanbaytuǵın bolıp ketiw, qaytıp kelmew.
...haw, ol búgin úsh kún boldı kúyewge shıǵıp, barǵan jigiti turǵan jerinen birotala kóship ketti (A.Bekimbetov).
Bult kóshiw — bultlardıń háreketleniwi, jılısıwı, jıljıwı, qozǵalıwı.
SHayırlar «kún jawdı, aspanda bult kóshti, arqadan samal esti» degen sıyaqlı kózi kórgen nárselerden arman óte almaptı (M.Nızanov).
Kóship qonıw — bir jerden ekinshi jerge qonıs basıw, ornalasıw, mákanlasıw.
Toǵaylıqtan basıw izlep, kóship qonıs ettik búgin (Á.SHamuratov).
Iske kóshti — tiykarǵı jumısqa ótiw, kirisiw.
Esengeldi menen nókerlerin ertip, jıynalǵanlarǵa burın sırlas, úyrenshikli adamday-aq birden bolar iske kóshti (T.Qayıpbergenov).
Kóship geziw — kóship júre beriw.
Sahra xalqı kóship-gezbek, Kántli jerden Watan dúzbek, Qalpaqtıń uǵlıdur ózbek, Ózbek jekke bolǵan eken (Berdaq).
Maqsetke kóshiw — tiykarǵı jumısqa, maqsetke ótiw, tiykarǵısın aytıw, bildiriw.
Xan endi tiykarǵı maqsetine kóshti (T.Qayıpbergenov).
Másláhátke kóshiw - oylasıwǵa kirisiw, pikirlerin ortaqlasıwǵa aylanısıw.
Bul qońırat biylerin joldan qaldırmay, óz ara másláhátke kóshti (T.Qayıpbergenov).
Oyına kóshiw — tiykarǵı maqsetke ótiw, pikirdi aytıw.
Tuwısqan atasınan ayırması joq, bul adamnıń keńeslerin zeyin menen tıńlap, tiykarǵı aytajaq oyına kóshti (T.Qayıpbergenov).