OT I
Qaraqalpaqsha
at. 1. Janıw protsessi; órt, jalın.
Jeldiń isi suwırıw, ottıń isi quwırıw (qq.x.n.).
Kúnniń qızılı batayın dep turǵanda awıldıń sırtına Úbbi ata betke shıǵıp, ottan atlatıp alasladı (M.Nızanov).
Anası ornında joq, shaması ot jaǵıp, awqat pisiriwdin, ǵamında júrgen bolsa kerek, al ákesi qorıqshılıqtan qaytpaǵanın bildi (K.Kárimov).
Ottıń qasına bir qushaq seksewil ákeldirdi (K.Kárimov).
Ot tiyiw — janıw.
Ot qoyıw, ot beriw — órtew, jaǵıw.
2. awıs. Quyashtıń ot sıyaqlı qattı qızdıratuǵın, kúydiretuǵın xalatı.
Kún ot bolıp tur.
3. awıs. Dárt, qayǵı.
Ishte janǵan meniń otım, Qashan endi ósher endi (Ájiniyaz).
Tıshqan tesigi mıń teńge bolıp, Óz otına kúye basladı (M.Seytniyazov).
Urıs pitti, Otları sóndi.
Suw quyılıp oshaqlarına (M.Seytniyazov).
Doynaǵınan shıqqan ot, zámberektey atıldı («Alpamıs»).
0 Ot atıw — oq jawdırıw, atıw.
Ot attı xan, oǵın qarday borattı.
Mıń-mıńlardı jıńǵıl kibi qıyrattı (ád.
xrest.).
Júrek otı — jiger, yosh, ǵayrat, hújdan.
Júregińde otı joq adamǵa biziń aramızda islew qattı qıyın (gazetadan).
Ottay janıw — qızǵınlıǵı, háwesi artıw.
Onıń júzleri jarqırap, ottay jandı (Á.SHamuratov).
Eki ottıń arasında qalıw — adamnıń ózine jaqın eki adam yamasa táreptiń ortasında kelispewshilik júz bergende ortada qalıp, qaysısınıń tárepin alıwdı bilmew.
Biyshara jeńgesi eki ottıń arasında qalǵan edi (K.Kárimov).
Suwńan alıp otqa salıw — sırtınan jamanlaw.
Ot penen suwday — bir-biri menen kelise almaydı, qarsı, dushpan.
Ot bası — shańaraq.
«Jaqsı qızlar haytta-toyda saylanar, jaman qızlar ot basında oylanar» degen qosıqlar usındaydan shıqqan (SH.Usnatdinov).
Araǵa ot taslaw — bir-birewge ǵıjaq beriw, óshegistiriw, araǵa suwıqshılıq salıw.
Kózge ottay basılıw — kópten beri kórmegen bir orınnıń yamasa adamnıń kórgen waqıtları kózge ısıq kóriniwi, jaǵımlılıǵı, qádirliligi.
Borpań topıraqların shańǵıtıp, joraları menen qasharman top, asıq oynaǵan jerler kózine ottay basıldı (A.Sultanov).