TAMÍR
Qaraqalpaqsha
at. 1. Ósimliklerdiń túbiri, jerden azıq alatuǵın negizi.
Tereń tamır urǵan sawlatlı shınar, Balta tiyse birden japıraq tóger (I.YUsupov).
2. Adam yaki xaywanatlar denesinde qan yaki limfa aǵatuǵın nay tárizli aǵza.
Qan júretuǵın jumır bileginen taralǵan tamırları, ádewir-aq bilinip turadı (J.Aymurzaev).
Keseldiń tamırın uslap kórdi (A.Bekimbetov).
Qasında eki doktor bolǵannan keyin, olardıń da saw waqgında aytısatuǵını kesellik qám onıń dáslepki belgileri qaqqında bolǵan soń men de ózimnin tamırımdı uslap kórip, pulsimdi sanap biletuǵın boldım (M.Nızanov).
3. awıs. YAr-dos, jaqın-juwıq, kewil jaqın.
Bizge de óte jaqın tamır bolsań, Qashıq emes awılım barıp qonsań (Ájiniyaz).
Tórkini menen tamırdı, Bir qatar bárin shaqırdı (A.Dabılov).
Respublikańızdaǵı birden-bir institut SHevchenkonıń atına qoyılǵan eken, usı nárselerdiń bári tuwısqanlıq tamırınday meni bul úlkege baslap kelgen edi.
Qanday bolǵanda da ákendi jekkesiretpe, seniń tamırıńda onıń qanı aǵıp turıptı, — dedim (M.Nızanov).
4. awıs. Bir nárseniń shıqkan, baslanǵan jeri.
0 Tamır uslaw — a) tamır arkalı awırıwdı tabıw, awırıwdıń awhalın bayqaw.
Aysánem attan túsip, Gúlsánemniń tamırın usladı (J.Aymurzaev).
b) sınaw, baykaw, oyın bilmekshi bolıw.
Tamır urıw — a) ósiw, órbiw, taralıw, órkenlew.
Tawǵa órmeley ósip turǵan qaraǵay, Tamır urǵan tarǵıllanǵan tasına (X.Seytov).
Turdı aldımda minezi awır baladay, Jerge berik tamır urǵan qaraǵay (G.Esemuratov).
b) tamırı júriw, tamırı soǵıw.
Tamırınan qurtıw — joq qılıw, birotala kaytıp kórmestey yamasa islemestey etiw.
Tamır bolıw — doslasıw, tatısıw.
Tamır jayıw — ósiw órbiw, rawajlanıw.
Tamır jańalaw — tamır-tanıs bolıw.
Tamırına balta urıw — joq qılıw, qurtıw.
Tamırın basıw — oyın bilmekshi bolıw.
Tamırın kesiw — joq qılıw, óltiriw.
Tamırın tabıw — sırın biliw.
SHeke tamırı solqıldaw — bası awırıw.
Axmediyardıń júregi lúp-lúp soǵıp, ózinen-ózi demigip, sheke tamırı solqıldap, kanı basına shapshıydı (Ó.Kanaxin).