QAN
Qaraqalpaqsha
at. 1. Denedegi kletkalardı azıqlandıratuǵın, zatlar aylanısın támiyinleytuǵın, organizmde tamırlar arqalı júrip turatuǵın qızıl túsli suyıq zat.
Bórinin awızı jese de qan, jemese de qan (qq.x.n.m.).
Qarsı kelgen dushpannıń qanın suwday aǵızdı («Alpamıs»).
2. Tuqım, tiykar shıǵıs, tek.
Qanı basqa.
3. awıs. Ólim, ájel.
4. awıs. Namıs, ashıw, ıza, kek.
0 Qan isher — jawız, qanxor.
Qan sorpa bolıw — qattı júrip yamasa jumıs islep qara terge batıw.
Qanı qashıw — túri buzılıw.
Qan qaqsatıw — zarlatıw, qara jerge otırǵızıp ketiw.
Qanı kebiw — shóllew, suwsaw.
Qan jutıw — qayǵırıw, qıynalıw.
Qan qumar — kisi óltirgish, qanxor.
Qan isher — jawız, adam óltirgish, qanxor.
Awzı daladay qan — bet-awzınan aqqan qan.
Murnı daladay qan bolıw — murnınan qan aǵıw.
Betinde qan bolmaw — qanı qashıw, kuwarıw.
Qan shıqpaw — a) organizmniń jarakatlanǵan jerinen qan shıqpaw.
b) awıs. sıqmar, saran.
Qan alıw — organizmdegi qandı alıw.
Qan jiberiw — ázzilengen organizmge qan jiberiw, qan beriw.
Qan azayıwı — qannıń kemeyiwi, azaya baslawı.
Qabaǵınan qan jawıw — qattı ashıwlanıw, tullanıw.
Kindik qan tamǵan jer — tuwılǵan mákan, orın.
Kózine qan tolıw — hádden tıs qáxárleniw, qutırınıw.
Qanǵa batıw — qanǵa boyalıw.
Qan beriw — qan aldırıw.
Qan ketiw — erksiz túrde organizmnen qan ketiw, qan aǵıw, tıyılmaw.
Qan basım — organizmde qannıń kóbeyiwi, tasıwı.
Qanǵa jeriw — qanǵa háwes etiw.
Qanǵa otırıw — gón.s.din.s. nawqastın qanǵa otırıp emleniwi, dawalanıwı.
Qanǵa qan alıw — ósh alıw.