QOL
Qaraqalpaqsha
at. Adamnıń iyninen baslap barmaqlarına deyingi zattı uslawǵa iykemlengen deneniń bir bólegi, múshesi.
Adam qolı gúl ǵoy mısal, Erkin miynet etse eger (I.YUsupov).
0 Qol óner — qol menen isleytuǵın kásip.
Ol waqıtları xalıq qol óneri menen ken shuǵıllanǵan eken (J.Seytnazarov).
Qol tiymew — waqıt bolmaw, reti kelmew.
Onıń jumıstan qolı tiymedi.
Qollı bolıw — joǵalıw, urlanıw.
Biz joytqan nárse qollı boldı ma deymen (A.Áliev).
Qol qawsırıw — aytqanına kóniw, iyitiw, húrmetlep qarsı alıw.
Kelgen qonaqlardı Sapar esiktiń aldında qol qawsırıp kútip aldı (Ó.Ayjanov).
Qolı qısqa — jetispewshilik, kámbaǵalshılıq.
Xalıq qatarına qosılıwǵa onıń qolı qısqa edi (A.Bekimbetov).
Qolǵa alıw — isti janlandırıw, kewil bóliw, itibar beriw.
Qol úziw — a) qoyıp ketiw, islemew.
Sonıń menen ol jumıstan birotala qol úzdi (T.Qayıpbergenov).
b) qatnaspaw, ajırasıw, ayırılısıw.
Qolǵa túsiw — uslanıw, tutqın bolıw.
Qol suǵıw — birewdin ishki isine aralasıw, suǵılısıw.
Meniń múlkime nege qol suǵasań (A.Áliev).
Qol qoyıw — imza shegiw, bir nárseni durıslaw.
Keyin oǵan sol jerdegilerge qol qoydırdı (A.Bekimbetov).
Qolı jetiw — hár jaklama jetisiw.
Haq niyetli erlerim bar, Tabıslarǵa qolı jetken (X.Turımbetov).
Qol beriw — a) járdem beriw, kómeklesiw.
Qosılǵanda qol bermegen, tarıqqanda járdem etpegen azǵın tóldi paxtaday tútse qáytedi (K.Sultanov).
b) baǵınıw, kóniw.
v) din. s. aytqanın islew ushın ant etiw.
Qolı qızılǵa tiyiw — a) paydaǵa ushıraw, iye bolıw....bir neshe deńgeneshiler jabırlasıp qolı qızılǵa tiygendey qumbıl bolıp atır edi (Q.Ayımbetov).
b) qunıǵıw, kirisiw, bánt bolıw, shuǵıllanıw.
Qol serppe — egindi, daqıldı shelek yamasa basqa zat penen serpip suwǵarıw usılı, suwǵarıw sisteması.
Pútin bir awıl suwǵa jarımay otırǵanda, ákesi ekewi qol serppe menen baylardıń, talay-talay atızın suwǵarǵan edi (Ó.Ayjanov).
Qol-ayaqta turmaw — tınıshsızlanıw, shırqıraw, shırlaw, biymazashılıq etiw.
Kundaqdawlı jas bala da shırlap qol-ayaqta turmadı.
Qol uzayıw — jetisiw, toyınıw qatarǵa qosılıw.
Balasın endi úylener, kelin jumsap qolım uzayar dep te oylaytuǵın edi (T.Qayıpbergenov).
Qolı epli — qolınan hár túrli is keliw, ebeteyli.
Qolı epli adamlar ákelindi (K.Sultanov).
Qol jayıw — jalınıw, soranıw.
Xalıqqa qolın jayǵan ol da bir qayırshı ǵoy (K.Sultanov).
Qol kómegin tiygiziw — járdemlesiw, kómeklesiw, kómek beriw.
Oǵan járdem etip qol kómegin tiygizip turdı (Ó.Ayjanov).
Qol keliw — qolayı keliw, ańsat bolıw.
Qol juwıp qalıw — qurı alaqan, bos qalıw.
Qol qaralı — alaqanday.
Qolı kóp — aǵayin-tuwǵanı, jaqınları kóp.