QÍZÍL
Qaraqalpaqsha
kel. 1. Qanǵa uqsas túr, qırmızı.
Qızıl bayraq.
2. awıs. Gósh jemtik.
...qızıl kórǵen ǵarǵaday telmirip bir qaradı (Á.Tájimuratov).
3. awıs. Dán, awqat.
Jumabay qırmannıń qızılın azsındı.
0 Qızıl ayaz — deneni tondıratuǵın ızǵarlı ayaz.
Saqıldaǵan qızıl ayazdıń jánjaqlarǵa dóngen zıyanınan qorǵadı.
Qızıl iyek — tisi birotala túsken awız, tissiz awız.
Belin buwǵan qızıl iyek kempirler qıynalıp otır (A.Bekimbetov).
Qızıl ińir — ımırt jabılıp, qarańǵı túsken máhál.
Olar qızıl ińirde kelip úlgerdi.
Qızıl gegirdek — jánjellesiw, málellesiw, urısıw.
...apam menen aǵam qápelimde qızıl gegirdek bolıp urıstı (Á.Atajanov).
Qızıl suw — báhárde erte keletuǵın aǵın suw, qısta qatıp qalǵan dárya-kanallardaǵı muz ústine báhárde shıǵatuǵın suw.
Náwbáhár baslanar aldında Ámiwdáryadan qızıl suw tolıp aqtı.
Qızıl shaqa — a) jas nárestelerdiń denesi, qatpaǵan dene.
Qızıl shaqası shıqqan náresteler maydanda jatır (J.Aymurzaev).
b) pár shıqpaǵan palapan.
Qızıl kárwan — paxtanı, dándi birinshi ret punktke, zavodqa jiberiwdegi kárwan.
Qızıl kárwan menen paxta, Ol zavodqa jaylandı (J.Aymurzaev).
Qızıl — altın.