ИЗ
Русский → Қарақалпақша
I (изо=, изъ=, ис=) приставка, фейил сөзлер жасаў ушын қолланылып, төмендеги мәнилерди аңлатады: 1) ҳәрекеттиң шыққан орнын көрсетеди, мыс.: изгонять қуўып шығыў;
2) ҳәрекеттиң көплигин, көп қайталанғанын билдиреди, мыс.: изрезать тилким-тилким етиў;
3) ҳәрекеттиң исленип жеткен шегин көрсетеди, мыс.;
износиться тозыў, тозып питиў;
4) рус тилиниң «ся» қосымтасы менен бирге айтылғанда ҳәрекеттиң барып жеткен ең жоқары шегин көрсетеди, мыс.: изолгаться өтирикти соғыў;
5) рус тилиндеги гейпара фейил сөзлердиң тамамланған түрин жасайды, мыс.: изжарить қуўырыў, қуўырып писириў.
II ИЗО предлог с род. п. 1. (на вопрос «откуда?») =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
он приехал из Москвы ол Москвадан келди;
выйти из дому үйден шығыў;
из достоверных источников исенимли жерден;
пить из стакана стаканнан ишиў;
стрелять из ружья мылтықтан атыў;
2. (при обозначении части целого) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
один из ста жүзден бири;
лучший из всех ҳәммесинен жақсысы, бәринен жақсысы;
3. (при обозначении материала) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
сделать из дерева ағаштан ислеў;
сделано из стали полаттан исленген;
4. (при изменениях, превращениях) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из посёлка возник город посёлкадан қала пайда болды;
5. (по причине, с целью) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из благодарности миннетдарлықтан;
из уважения к вам сизге ҳүрмет еткенлигимнен, сизди сыйлағанымнан;
6. (в сочетании с предлогом «в») =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из года в год жылдан жылға;
изо дня в день күн-күннен, күн сайын;
* изо всех сил бар күш пенен;
из кожи лезть бар күшин салып тырысыў;
выйти из себя қатты қәҳәрлениў, шыдамай кетиў.
2) ҳәрекеттиң көплигин, көп қайталанғанын билдиреди, мыс.: изрезать тилким-тилким етиў;
3) ҳәрекеттиң исленип жеткен шегин көрсетеди, мыс.;
износиться тозыў, тозып питиў;
4) рус тилиниң «ся» қосымтасы менен бирге айтылғанда ҳәрекеттиң барып жеткен ең жоқары шегин көрсетеди, мыс.: изолгаться өтирикти соғыў;
5) рус тилиндеги гейпара фейил сөзлердиң тамамланған түрин жасайды, мыс.: изжарить қуўырыў, қуўырып писириў.
II ИЗО предлог с род. п. 1. (на вопрос «откуда?») =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
он приехал из Москвы ол Москвадан келди;
выйти из дому үйден шығыў;
из достоверных источников исенимли жерден;
пить из стакана стаканнан ишиў;
стрелять из ружья мылтықтан атыў;
2. (при обозначении части целого) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
один из ста жүзден бири;
лучший из всех ҳәммесинен жақсысы, бәринен жақсысы;
3. (при обозначении материала) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
сделать из дерева ағаштан ислеў;
сделано из стали полаттан исленген;
4. (при изменениях, превращениях) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из посёлка возник город посёлкадан қала пайда болды;
5. (по причине, с целью) =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из благодарности миннетдарлықтан;
из уважения к вам сизге ҳүрмет еткенлигимнен, сизди сыйлағанымнан;
6. (в сочетании с предлогом «в») =дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
из года в год жылдан жылға;
изо дня в день күн-күннен, күн сайын;
* изо всех сил бар күш пенен;
из кожи лезть бар күшин салып тырысыў;
выйти из себя қатты қәҳәрлениў, шыдамай кетиў.