ж. 1. қол;
правая ~а он қол;
левая ~а сол қол, шеп қол;
мозолистые руки қабарған қоллар;
пожать кому-л. руку биреўдиң қолын қысыў, қолын қысып сәлемлесиў;
держать кого-л. в ~ах қолда тутыў, қатты тутыў;
держать за ~у қолынан услаў;
держать ребёнка на ~ах баланы қолына алыў;
переписывать от ~и қолдан көширип жазыў;
взять кого-л. под ~у биреўди қолтығынан услаў;
идти с кем-л. под ~у биреў менен қолтықласып жүриў;
играть в четыре ~и рояльда еки адам болып шертиў;
с ружьём в ~ах қолына қурал алып;
руки вверх! көтер қолды!;
руки по швам! воен. қолыңды қапталыңа тут!;
поднять руки 1) қол көтериў;
2) перен. (сдаться) қол көтерип бағыныў;
опустить руки 1) қолын түсириў;
2) перен. иске қолы бармаў, қолы суўыў;
передать из ~ в руки қолдан қолға өткериў;
ломать руки 1) уўайым жеў;
2) перен. қапаланыў;
греть руки 1) қолын ысытыў;
2) перен. разг. хызмет орнынан пайдаланыў;
развязать руки кому-л. 1) еркине жибериў, қолын бос қойыў;
2) перен. биреўди қутқарыў;
связать руки кому-л. 1) қолын иркиў;
2) перен. қолын байлаў, ерк бермеў;
ухватиться обеими ~ами за что-л. 1) еки қоллап услаў, жаздырмаў;
2) перен. исти жигерленип ислеў;
выпустить из рук что-л. 1) қолдан берип қойыў;
2) перен. бир нәрседен айрылып қалыў;
узнать из первых ~ что-л. бир нәрсени анығынан билиў;
прибрать к~ам что-л. бир нәрсени меншиклеп алыў;
носить кого-л. на ~ах 1) биреўди қолға кетериў;
2) перен. биреўдиң аўырманлығын алыў;
протянуть кому-л. руку 1) биреўге қолын созыў;
2) перен. биреўге жәрдем етиў;
протянуть руку помощи жәрдем бериў, қолғабысын тийгизиў;
2. қол;
золотые руки қолы алтын, алтын қоллар;
у него умелые руки оның қолы шебер;
дело в опытных ~ах жумыс тәжирийбели адамның қолында;
мастер на все руки оның қолынан келмегени жоқ;
3. (почерк) хат, жазыў, қол;
неразборчивая ~а түсиниксиз жазыў;
это не моя ~а бул мениң қолым емес;
подделать чью-л. руку биреўдиң қолын қойыў;
4. мн. руки (работники) қол, адам, күш;
5. (сторона) тәреп, жақ, бағыт;
по правую руку оң жағыңа қарай;
6. разг. (протекция) қол, тәрепдар, қоллаўшы, жақлаўшы;
у него ~а в министерстве оның министрликте қолы бар;
7. уст. некелесиў, ырзашылық сораў, айттырыў;
просить чьей-либо ~ибиреўди айттырыў;
* ~а об ~у қолға қол усласып;
~а руку моет погов. шошқа шошқаны жармайды;
своя ~а владыка погов. оң қолым сол колым хәммеси де өз қолым;
~а не поднимается у кого-л. на что-л. қолы бармайды, ислегиси келмейди;
руки не доходят до чего-л. қол тиймейди;
руки опускаются иске қолы бармайды;
руки чешутся бир иске қолым қышып тур;
руки коротки қолыңнан келмейди;
руки прочь! тарт қолыңды!;
сидеть сложа руки ҳеш нәрсе ислемеў, қарап отырыў;
не покладая рук тынбай;
это дело его рук бул оның еткен иси;
~ой подать қүтә жақын, жап-жақын;
держать чью-л. руку қолын иркиў, истен қалдырыў;
набить руку на чём-л. қолын үйретиў;
приложить руку к чему-л. бир нәрсени ислеў, бир иске араласыў;
наложить руку на что-л. бир нәрсеге қолын салыў, өзине қаратып алыў;
наложить на себя руки өзине-өзи қол салыў;
умыть руки жуўапкерликти өз мойнынан түсириў;
давать волю ~ам қолын жаман үйретиў;
чужими ~ами жар загребать погов. киси қолы менен от көсеў;
быть как без рук қолсыздай болыў;
сон в руку түсиң қабыл келсин;
взять себя в руки өзин қолға алыў;
отдать в хорошие руки исенили қолға бериў;
быть в хороших ~ах жақсының қолында болыў;
попасть в плохие руки жаманға дуўшар болыў;
всё в наших ~ах ҳәммеси өз қолымызда;
с фактами в ~ах қолдағы фактлар менен;
быть в чьих-л. ~ах биреўдиң қараўында болыў;
побывать во многих ~ах көп қоллардан өтиў;
из рук вон плохо аса жаман;
всё из рук валится жумыс ислегиси келмеў, интасы болмаў;
на скорую руку тез-тез ислей салыў;
это ему на~у бул оған қайым;
он на ~у нечист оның қолының суғы бар;
выдать на ~и кому-л. биреўдиң өз қолына бериў;
иметь на~ах кого-л. биреўди қолында сақлаў;
у меня на ~ах семья үй-ишим мениң қолыма қараған;
отбиться от рук қолдан шығып кетиў, тыңламаў, дать по ~ам кому-л. биреўге дәкки бериў;
ударить по ~ам 1) сәлемлесиў, қол алысыў;
2) қол урысыў, саўдасын келисиў;
быть связанным по ~ам и по ногам қол-аяғы байлаўлы болыў;
ходить по ~ам қолдан қолға өтип жүриў;
под пьяную руку мәслик пенен;
говорить под ~у кому-л. сөйлеп биреўдиң исине кесент бериў;
попасть под горячую руку ашыўы келгенде тап болыў;
быть не с ~ й кому-л. биреўге қолайсыз келиў;
сойти с рук кому-л. жазасыз қалыў;
сбыть с рук еплеп қутылыў;
вернуться с пустыми ~ами қуры қол қайтып келиў.