ЧТО
Русский → Qaraqalpaqsha
I (chego, chemu, chem, o chyom) мест. 1. вопр. и относ. ne, nege, neni, qanday;
~ s vami? sizge ne boldı?;
~ sluchilos? ne boldı?;
sdelayte vot ~ mine mınanı isleńiz;
chego tı xochesh? saǵan ne kerek?;
chem vı nedovolnı? sizge ne unamadı?;
o chyom vı govorite? neni gáp etip otırsız?;
2. вопр. в знач. сказ. (в каком положении) qalay;
~ bolnoy? nawqas qalay?;
3. вопр. в знач. нареч. (почему, зачем, по какой причине) nege, nelikten, ne sebepten, ne ushın qanday sebep penen;
~ tı tak zadumalsya? sen nege oylanıp qaldıń?;
~ vı vsegda sporite? siz nege bárhá ejese beresiz?;
4. вопр. и относ. (сколько) neshew, qansha;
~ stoit kniga? kitap qansha turadı?;
5. (при выражении сомнения, отрицания) qanday, ne;
~ v etom tolku bunnan ne shıǵadı;
~ tut xoroshego bunıń nesi jaqsı;
6. неопр. разг. (что-нибудь) bir nárse, waqıya;
v sluchae chego bir nárse bola qalsa;
esli ~ sluchitsya eger bir nárse bolıp qalsa;
7. (всё без исключения, многое) bári, hámmesi, qálegeni;
chego tam tolko ne bılo! ol jerde qálegenińniń bári boldı!;
~ ugodno ne qálegeniń;
~ pridyotsya gez kelgenin;
8. относ. (который) ǵan, =gen;
dom, ~ stoit u reki dáryanıń jaǵasında turǵan úy;
* a ~? al nege?;
chto je, ya eto sdelayu jaqsı, men bunı isleymen;
nu i chto je? nege?, ne ushın?;
~ je iz etogo? bunnan ne shıqtı?;
~ ni govori, a on xoroshiy chelovek ne deseń de ol jaqsı adam;
~ bı (to) ni bılo qalay bolsa da;
ne za ~ (при выражении благодарности) áhmiyeti joq;
ne za ~ ego rugat oǵan keyiwdiń qájeti joq;
~ emu sdelaetsya? oǵan ne bolıp qalar eken?;
ni k chemu keregi joq;
ni s chem qurı alaqan;
uyti ni s chem qurı alaqan qaytıp ketiw;
s chego eto on tak razozlilsya? ol nelikten sonday ashıwlandı?;
~ za erunda! qanday ersi nárse!;
~ li в знач. вводн. сл. solayma eken;
vremeni u tebya, ~ li, net? seniń waqtıń joq pa?;
ni za ~ 1) (ни в коем случае) hesh, xesh qashan;
2) (понапрасну) biyhuwda;
ni za chto ni pro chto ili ni za ~ ni pro ~ hesh sebepsiz;
emu xot bı chto onıń oyına da kirip shıqpaydı;
chego dobrogo jaman aytpay jaqsı joq;
~ do menya, tak ya prosto rad al maǵan qarasań, men oǵada quwanıshlıman;
a ya tut pri chyom? meniń bunda ne isim bar?;
ya tut ni pri chyom meniń bunda isim joq;
~ i govorit nesin aytasań;
~ tı! (выражение удивления) saǵan ne boldı!;
da ~ tı govorish! Neujeli? sen ne dediń!;
Solay ma?;
chut ~ i ona uje obijaetsya onıń sál-pál kewline keleyin dedi;
~ bılo sil bar kúshi menen.
II союз 1. (связывает придаточное предложение с главным) dew, sonday, ne, sonshelli;
ya znayu, ~ skajesh ne aytatuǵınıńdı bilemen;
dosadno, ~ tı opozdal seniń keshikkeniń sonday ókinishli;
on skazal, ~ zaydyot ko mne ol maǵan kelemen dep ayttı;
~ ni den, to... kún sayın...;
2. изъяснит. =da, =de, =ta, =te;
bılo tak temno, ~ xot glaz vıkoli kózge túrtseń de kórmeytuǵın qarańǵı edi;
3. (с повторением — указывает на безразличие, равнодушие в отношении чего-л.) ne;
~ tı poydyosh, ~ ya — vsyo ravno sen barǵanda ne, men barǵanda ne—bári bir;
~ v lob, ~ po lbu mańlayǵa urǵanda ne, peshenaǵa urǵanda ne.
~ s vami? sizge ne boldı?;
~ sluchilos? ne boldı?;
sdelayte vot ~ mine mınanı isleńiz;
chego tı xochesh? saǵan ne kerek?;
chem vı nedovolnı? sizge ne unamadı?;
o chyom vı govorite? neni gáp etip otırsız?;
2. вопр. в знач. сказ. (в каком положении) qalay;
~ bolnoy? nawqas qalay?;
3. вопр. в знач. нареч. (почему, зачем, по какой причине) nege, nelikten, ne sebepten, ne ushın qanday sebep penen;
~ tı tak zadumalsya? sen nege oylanıp qaldıń?;
~ vı vsegda sporite? siz nege bárhá ejese beresiz?;
4. вопр. и относ. (сколько) neshew, qansha;
~ stoit kniga? kitap qansha turadı?;
5. (при выражении сомнения, отрицания) qanday, ne;
~ v etom tolku bunnan ne shıǵadı;
~ tut xoroshego bunıń nesi jaqsı;
6. неопр. разг. (что-нибудь) bir nárse, waqıya;
v sluchae chego bir nárse bola qalsa;
esli ~ sluchitsya eger bir nárse bolıp qalsa;
7. (всё без исключения, многое) bári, hámmesi, qálegeni;
chego tam tolko ne bılo! ol jerde qálegenińniń bári boldı!;
~ ugodno ne qálegeniń;
~ pridyotsya gez kelgenin;
8. относ. (который) ǵan, =gen;
dom, ~ stoit u reki dáryanıń jaǵasında turǵan úy;
* a ~? al nege?;
chto je, ya eto sdelayu jaqsı, men bunı isleymen;
nu i chto je? nege?, ne ushın?;
~ je iz etogo? bunnan ne shıqtı?;
~ ni govori, a on xoroshiy chelovek ne deseń de ol jaqsı adam;
~ bı (to) ni bılo qalay bolsa da;
ne za ~ (при выражении благодарности) áhmiyeti joq;
ne za ~ ego rugat oǵan keyiwdiń qájeti joq;
~ emu sdelaetsya? oǵan ne bolıp qalar eken?;
ni k chemu keregi joq;
ni s chem qurı alaqan;
uyti ni s chem qurı alaqan qaytıp ketiw;
s chego eto on tak razozlilsya? ol nelikten sonday ashıwlandı?;
~ za erunda! qanday ersi nárse!;
~ li в знач. вводн. сл. solayma eken;
vremeni u tebya, ~ li, net? seniń waqtıń joq pa?;
ni za ~ 1) (ни в коем случае) hesh, xesh qashan;
2) (понапрасну) biyhuwda;
ni za chto ni pro chto ili ni za ~ ni pro ~ hesh sebepsiz;
emu xot bı chto onıń oyına da kirip shıqpaydı;
chego dobrogo jaman aytpay jaqsı joq;
~ do menya, tak ya prosto rad al maǵan qarasań, men oǵada quwanıshlıman;
a ya tut pri chyom? meniń bunda ne isim bar?;
ya tut ni pri chyom meniń bunda isim joq;
~ i govorit nesin aytasań;
~ tı! (выражение удивления) saǵan ne boldı!;
da ~ tı govorish! Neujeli? sen ne dediń!;
Solay ma?;
chut ~ i ona uje obijaetsya onıń sál-pál kewline keleyin dedi;
~ bılo sil bar kúshi menen.
II союз 1. (связывает придаточное предложение с главным) dew, sonday, ne, sonshelli;
ya znayu, ~ skajesh ne aytatuǵınıńdı bilemen;
dosadno, ~ tı opozdal seniń keshikkeniń sonday ókinishli;
on skazal, ~ zaydyot ko mne ol maǵan kelemen dep ayttı;
~ ni den, to... kún sayın...;
2. изъяснит. =da, =de, =ta, =te;
bılo tak temno, ~ xot glaz vıkoli kózge túrtseń de kórmeytuǵın qarańǵı edi;
3. (с повторением — указывает на безразличие, равнодушие в отношении чего-л.) ne;
~ tı poydyosh, ~ ya — vsyo ravno sen barǵanda ne, men barǵanda ne—bári bir;
~ v lob, ~ po lbu mańlayǵa urǵanda ne, peshenaǵa urǵanda ne.