⬅️ Basqa sóz izlew
LatinКирил

ДИЙУАЛ

Қарақалпақша

ат. 1. Имарат, үйдиң төбелерин көтерип турыўши ямаса бөлмелерге ажыратыўши тик бөлеги, қорған. Жайдың пақсасы, қанаты дийўал ылайдан (пақса дийўал), пискен я қам гербиштен, тас, шлак-бетон ҳәм темир-бетоннан исленеди. Патшалық шәҳәр Хийўаны жаўдан сақлаў ушын дийўал салынады (К.Султанов). 2. Қандай да бир нәрсениң (мыс: асқазан, двигатель) әтирапы оралған ямаса бөлимдерге ажыратқан бөлеги; асқазан дийўалы, цилиндр дийўалы. 3. Қандай да бир жерди (мыс: үй) айланасын оран алған ямаса бөлимдерге ажыратып турған тосық; пақса, тахта, сым, темир-бетон, гербиш пенен оралады. Төрт дийўал ишине жайғасыў қыйын, Аңсайман руўхый дийўал болыўын (П.Мырзабаева). 4. Қала, қорған (хәттеки мәмлекет)ды орап, душпан хужиминен қорғаў ушын қурылған имарат. 0 Дийўалдын қулағы бар — гәплерин басқаларға еситтирмеў мақсетинде әсте сөйлеў, андап сөйлеў. — Ҳей! Абайла деймен келин, Айттым ғой, дийўалдың да қулағы бар (Мухаммед Хошан). Реңи дийўалдай — қорқыўдан, ашыў тан ағарған, шаршаған, сур түске енген. Ол дийўалдай болып ағарып кетти де, атларын тоқтатты («Ашылған тың»). Төрт дийўал ишинде — сыртқы әлемнен, жөмийеттен ажыралған ямаса мәжбүрий ажыратылған халда өмир кешириў. Жалғызлық аўырлығын сезингенмен, Төрт дийўал ишинде езилгенмен (Б.Сарыбаев). Дийўалға сөйлеў — бийкарға айтыў, гәпке қулақ салмаў, немқурайды, пайдасы жоқ мәнисинде.