ARQAN
Qaraqalpaqsha
at. 1. Zıǵır, kenep, kendir, paxta jip, júnnen, qıldan, qazirgi waqıtları sintetik talshıqlardan, sımnan da esilip dayarlanatın, baylaw úshin qollanılatın buyım.
Jún arqan.
Qıl arqan.
Sım arqan.
Aumasın dep jollarda, Arqan menen berik tarttı («Alpamıs»).
0 Arqan boylı — arqannıń boyınday, onsha joǵarı emes, jańa tiklengen, jańa ǵana kóterilip kiyatırǵan.
Biz awıldan shıǵıp dalaǵa jinala bastaǵanımızda kún arqan boylı kóterilip, nurlı sáulesimenen jer júzin jaynatıp qızdıra bastaǵan edi (N.Dáuqaraev).
Arqan salu — 1. mólsherlew, ólshew, salıstıru.
Aytqanıń ózińe jón shıǵar qurdas — dedi Gúlbiy uzaq, jaqın awızda dep, arqan salıp ólshep otırǵanımız joq, molla qaynaǵanıń balası dep, orındı saǵan berdik.
Ápiw etesiz (K.Sultanov).
2. Arqan esu — ertede qıl menen qılshıq aralasqan tútilgen júnnen buraw, esu arqılı qollanılatın jwan, uzın jip jasaw ásili.
Arqandı uzın (keń) tastaw — óz jónine qoyıp, bilgenin istewine jol qoyıp beru.
Arqanda júrgen — arqanlawlı, baylawlı, óriske jiberilmegen.
Kendir arqan — ertede kendir ósimdiginen esip jasalǵan jwan, berik jip.
Moynına arqan salu — jipsiz baylap qoyǵanday, aytqanın qıldırıp qoyu.
Qıl arqan — o dúnie yaki ólim mánin ańdatadı.
2. Qara úydi kiiz benen orap tańatın baw-shwı.