f. Qanday da bolmasın bir nárseni yamasa bir zattı ekinshi birewge beriw, tapsırıw, qutılıw, ótkeriw.
Berseń alarsań, ekseń orarsań (qq.x.n.).
Qırq qatın buǵan ayamay, Beredi kúnde appaq may, Bolıp paqırdıń kewli jay, Kóp jıl ómir súrgen eken (Berdaq).
0 Xabar beriw — a) bir nárse qaqqındaǵı qádiyseni yamasa waqıyanı ekinshi birewge jetkeriw, xabar etiw.
Pamir tawlarında sharq urǵan suńqar, Bálent abırayıńnan bergendey xabar (I.YUsupov).
Gúzesin sındırǵan kelin, Xabar bergil ellerińnen (qq.x.q.).
b) bir máseleni jetkermew, xabar bermew, xabar etpew, xabarlandırmaw.
Keshe Aytjannıń ámengerlerine de xabar bere almadıq, — dep úy iyesi baslaǵan soń onı soraw menen tolıqtırıwdı ǵana oyladı (T.Qayıpbergenov).
Ses beriw, gudok beriw — a) bir nárseniń dawıs shıǵarıp xabar beriwi.
...aq súptey taza qar ári keppegen bılǵarıday kıshırlap ses beredi (K.Sultanov).
Mashina kelip elektr lampasınıń astında toqtadı da gudok berdi (S.Xojaniyazov).
b) dawıs shıǵarmaw, dawıs bermew.
... biraq Sadulla hesh jaqtan ses bermegen (A.Bekimbetov).
Dawıs beriw — a) ún shıǵarıw, ses shıǵarıw.
Sırttan kelgen adamǵa Jámiyla úyde otırıp dawıs berdi (K.Sultanov).
b) dizimge alınǵan deputatlardı saylawdan ótkeriw ushın dawıs beriw, saylawdan ótiw.
Turımbet dawıs beriwge ekinshi kúni azanda qatnastı (T.Qayıpbergenov).
Juwap beriw — a) birewdiń sorawın qanaatlandırıw.
Ushıp turıp shapshań juwap berdi (K.Sultanov).
Xár qaysısı ózine tiyisli sorawlar boyınsha juwap berip kewilli otır (T.Qayıpbergenov).
b) juwapker bolıw, minnetlengen jumıstı bárjay etiw, moynına júklew.
...házirgi kúnniń talabına tez juwap beriwi arqalı kózge tústi (G.Esemuratov).
... shaqırıqtı tek ilimiy qızmetkerler ǵana emes, respublikanıń barlıq intelligentsiyası qızǵınlı qutlıqlap, is penen juwap beredi (B.Ismaylov).
v) soragan sorawına juwap bermew, juwap qaytarmaw.
Oǵan Dáwlet juwap bermedi de, kóziniń qıyıǵı menen qarap qoydı (S.Xojaniyazov).
Wáde beriw, sóz beriw — a) bir nársege wáde etiw, uáde qılıw, riyzalıǵın bildiriw, riyzashılıǵın beriw, bildiriw.
Ayırım waqıtta uáde berip turıp keyninen taya ketedi (T.Qayıpbergenov).
... olar atlanar waqıtta Jálmen qámmeniń kózinshe uáde berip qaldı (T.Qayıpbergenov).
b) birewdiń shıǵıp sóylewine ruxsat etpew, sóyletpew.
Sóz bermew kerek edi, buzdı — dedi biylerdin birewi (T.Qayıpbergenov).
v) hesh adamǵa sóz bermesten bir adamnıń sóyley beriwi, bıjıq adam, sóylemshek.
Saliyma Jámiylaǵa sóz bermesten sóyley berdi (K.Sultanov).
g) araǵa iritki salıw, ǵıjaq beriw, birewdi birewge jamanlaw, aynıtıw.
Saliyma bolsa Jámiylaǵa sóz berip aynıtpaqshı boldı (K.Sultanov).
d) ekinshi birewdin sóylesiwine gezek beriw, ruqsat etiw.
Sózin tawısıp otırıp, ózi sóz berdi qızǵa (T.Jumamuratov).
Sálem beriw — sálemlesiw, amanlasıw, húrmetlew.
... topar-topar balalar menen qızlar shuwlasıp leytenantqa sálem beredi (A.Bekimbetov).
Úyge biriniń izinen biri sálem berip úsh ǵarrı kirip keldi (K.Sultanov).
Toy beriw — belgili bir quwanıshqa baylanıslı mereke ótkeriw.
Sebebi, bunday jıyındı toy bergenniń yamasa eliniń ámengerleri ǵana sırttan kelgenlerge qayırqomlıq etedi (T.Qayıpbergenov).
Toy beriwiń kerek (Q.Irmanov).
Baxıt beriw — jaqsı turmısta jasaw.
Jaylawım jan edi málim hámmege, Quda baxıt bermedi me bizlerge (Kúnxoja).
Baqa beriw — bir nársege sın kóz benen qaraw, joqarı bahalaw.
... bul eposqa kútá jaqsı baqa bergenligin aytıwdıń ózi-aq jetkilikli (B.Ismaylov).
Xalıq yadlap qám olardı tereń muqabbat penen, olarǵa kóterińkilik penen baha berdi (B.Ismaylov).
Esap beriw — ielengen jumıs tuwralı túsinik beriw, esaplasıw.
Watan ushın islegen qár bir qaqarmanlıq islerińnen esap bergiń keledi (S.Xojaniyazov).
Tájim beriw — iyilip sálem beriw, húrmetlew, izzetlew, qádirlew.
Ózimniń tájim berip eńkeyip túsken elatım (K.Sultanov).
...qattı júrgen adamǵa tájim bergendey kórinedi (S.Xojaniyazov).
Hasıl kiyim kiyindim, Tájim berip iyildim (QQ.X.Q.).
Kelisim bermew — bir nárse qaqqında belgili bir sheshimge kelmew, juwmaq shıǵarmaw, ruqsat etpew, mámlege kelmew.
Mine usı sebepli ol rayonnan bir adam barıp awıl menen tanıstırsın degen pikirge de kelisim bermedi (T.Qayıpbergenov).
Sálem bermew — amanlaspaw, kórispew, sálemlespew.
... sálem bermey sóylese basladım (J.Aymurzaev).
Jol-jónekey sálem bermey ótsem dep, Qaǵıp kirdim yarım ásir qapısın (T.Jumamuratov).
Soraw beriw — a) bir nárseni bilgisi keliw.
Al, sorawı taǵı beriwge tıǵılıp qaldım (S.Saliev).
Erjannıń ákesine bergen sawalınıń mánisi usı edi (S.Xojaniyazov).
b) bir nárseni biliw ushın soraw bermew, bilgisi kelmew.
Sol oylasıqta isenimli oqıwshısına aldı menen qesh soraw bermes (T.Qayıpbergenov).
Azap beriw — zulımın ótkeriw, azaplaw, qıynaw, zorlaw.
Oǵan qattı azap beriwdi kózde tuttı (T.Qayıpbergenov).
Biyshara, ol qesh kimge azap berip te sóylegen joq (T.Qayıpbergenov).
Sıbaǵasın beriw — jazasın beriw, sazayın beriw, kegin alıw, esesin qaytarıw.
Basın uwqalap turmastan ol da Serjannıń sıbaǵasın berdi (T.Qayıpbergenov).
Sır beriw — a) pikirin, qıyalın bildirip qoyıw, sırın alıw, qıyalın, pikirin biliw.
Tisińnen shıǵarıp, kópshilikke sır berseń mennen tuwıp, ákeńnen bolmaǵanıń, ... (T.Qayıpbergenov).
b) sezdirmey qalıw, jasırıp qalıw, bildirmew, sır bermew.
... «sır bermeyin» deydey, jumıstan sharshadı (T.Qayıpbergenov).
Berejaq — bir nárseni yamasa minnetli qarızın beriwge tayarlıq, beriw aldındaǵı waqıt.
Aysulıw qolındaǵı kitabın maǵan berejaq bolıp umtıldı,... (gazetadan).
Jaza bermew — islegen jınayatı, qılmısı ushın tiyisli jazasın bermew, shara qollanbaw.
... bir mártebe jınayatlı jaza bermesten administrativlik túrde eliw manat shtraf penen sheklenemiz (A.Bekimbetov).
Maqtay bermew — bir nárseni shennen tısqarı maqtamaw, xoshametlemew.
Sizler kelgen jerińizdi kóp maqtay bermeń (A.Bekimbetov).
Boy bermew — kóldiń, kanaldıń adamǵa boy bermeytuǵın eń shúńǵil jeri, tereń jeri.
Tereń, tereń!? Úlken adamlarga da boy bermeydi (A.Bekimbetov).
Ashıp bermew — bir qádiyseniń sırın ashıp bermew.
... tábiyatın ashıp bermey, kóbinese spravkalıq xarakterde toqtalıp ótedi (G.Esemuratov).
Dámelene beriw — úmitleniw, dáme etiw, dámeleniw, úmit etiw.
U sını aytaman da bir nárse aytar dep dámelene berdim (Ó.Ayjanov).
Jeyberiw, jalmay beriw — shaynaw, juta beriw, jutınıw, joq etiw.
— Háy ulım, xalıqqa kim jamandıq etse, óz basın ózi jalmay beredi (S.Xojaniyazov).
Onnan da magazindegi tayın tamaq konservanı jey bersem, ... (Q.Ayımbetov).
Quwat beriw — dárman bolıw, kúsh bolıw, kúshke eniw, qarıwlanıw, quwatlanıw.
Kuwat berip nurlı ómirdiń aǵımı, Tolı jeńis basqan hár bir adımı (K.Sultanov).
Jazlarda jaynap kulashın, Atızǵa arnap quwat bergen (J.Aymurzaev).
Denege quwat bergendey ház etedi (J.Aymurzaev).
SHaljańlay beriw — ǵoddaslanıw, gárdiyiw, qayqılanıw.
... Qıdır ayaǵın basa almay tek shaljańlay berdi (S.Xojaniyazov).
As beriw — a) qaytıs bolǵan adamnıń asların beriw.....onıń da jıl asın beriwge tayarlanıp atır (K.Sultanov).
b) kóp adamlardı shaqırıp tamaq, awqat beriw.
Bererge asıń bolmasa, Elde qalay júre alasań (A.Dabılov).
Qıtı shıqqan erdi jıyıp, Ash-arıqka as berip («Máspatsha»).
Kórinis beriw — sulıwlanıw, túr beriw, óń beriw.
Qızıl gúldiń ǵumshasınday ashılıp, SHıraylanıp kórinis berdi jamalı (A.Dabılov).
Pisirip beriw — awqattı, tamaqtı, astı tayarlap beriw, pisirip tayın etiw.
Saqıy adam sarańdı xár túrli tamaqlar pisirip berip sıylap jiberedi (Q.Ayımbetov).
Jan beriw — qaza bolıw, jan tapsırıw, óliw, qurban bolıw.
Sen tileseń men bereyin janımdi, YAr qara kózleriń ne tiler mennen? (qq.x.q.).
Senseń júregimniń ǵamxor janajan, Saǵan kerek bolsa biz beremiz jan (J.Aymurzaev).
Ruqsat beriw — bostandıqqa shıǵarıw, bosatıp jiberiw.
Ruqsat beremen dup júr edim (K.Sultanov).
Konńert beriw — kóp adamlardı jıynap qosıq ayttırıw, oyın kórsetiw, tamasha beriw.
... konńert berip atır edi, otırdı da qaldı (S.Xojaniyazov).
Jeńislik beriw — teń keliw, say keliw.
Jigitler naǵız jaǵdaypaz xám sırttan kelgen adamlarǵa jeńislik bergendey emes eken (T.Qayıpbergenov).
Jemis beriw — miywe beriw, miywelew, ónim beriw, zúráát beriw.
Usı báhárde hámmesi de gúllep jemis beriwi kerek (S.Xojaniyazov).
Meyil beriw — shamalasıw, jaqınlasıw, qolaylasıw.
Qoyıw qarańǵı perde tan meyil bergen sayın kóbiktey tarqatılıp joq bolıp baratır (T.Qayıpbergenov).
Sógine beriw — boqlanıw, sóginiw, jaman sózler aytıw.
...ǵarrı ayaǵın tapıldatıp, mushın túyip, tek sógine beredi (K.Sultanov).
Tırmalay beriw — tırnaw, qasıw, osıw.
...sol jar tastı tırmalay berdi (T.Qayıpbergenov).
Material beriw — a) háreket etiw, kural beriw, zatlay bir nárse beriw, imkaniyat tuwdırıw.
Xalıq ertekleri házirgi ádebiy tilimizdi kórkeytiwge tolıp atırǵan materiallar beredi (qq.x.e).
b) belgili bir jazılǵan nusqanı mashinkaǵa yamasa baspaǵa tayarlap beriw.
Mashinkaǵa bastırıw ushın onlaǵan bet materialdı berdi (Ó.Ayjanov).
Járdem beriw — kómeklesiw, járdemlesiw, qolǵabısın beriw.
... studentler aktiv qatnasıp, óz járdemlerin berdi (Q.Ayımbetov).
Mazmun beriw — nátiyje, juwmaq.
... povestke anaǵúrlım salmaqlı ideyalıq mazmun beriwde sheshken, ... (G.Esemuratov).
Júz beriw — kóriniw, kórine baslaw.
... meditsina xızmetkerleriniń isinde júz bergen (G.Esemuratov).
Júzleme beriw — bir nárseniń júzine jaǵıw, súykew, salıw, júzin jıltıratıw.
SHege sıbaw menen de júzleme berilgen (T.Qayıpbergenov).
Túsinik beriw — anıqdama beriw, kirispe beriw, túsindiriw, anıqlaw.
... bir tutas túsinik beriwge pútkilley uqıpsız edi (B.Ismaylov).
Mol beriw — kóp, kán, bir talay, bir qansha, molshılıq, kópshilik.
SHayır degen óz xalqınıń elshisi, SHad ómirden mol berilgen enshisi (I.YUsupov).
Jılay beriw — dawısın shıǵarıp jılaw, ókiriw, óksiw, sınsıw.
Sonda turıp bul ǵodar, jılay berdi zar-zar (qq.x.q.).
Nege adamnıń jılaǵısı kele beredi (K.Sultanov).
Haqı beriw — miynet haqı beriw, pul, aqsha yamasa zatlay haqı tólew.
Etken isiń xalıqqa jaqpas, Xaqı beriwge qosjaqpas (Átesh).
Jol bermew — júriwge jol bermew, bir hádiysege múmkinshilik bermew.
Hesh bir kemshilikke jol bermew kerek (B.Ismaylov).
Kúsh bermew — bir nárseniń moyınsınbawı, zorlıq etiwi.
Eskekti bular sermedi.
Dawıl jaman kúsh bermedi (Átesh).
Enshi beriw — dúnya-maldan bólip beriw, balasın úylendirip, xojalıqqa kerek zatların berip bólek shıǵarıw, kishkene balalarǵa tamır jerdiń zatlay hám maldan enshi beriwi, máselen ılaq, qozı, baspaq hám taǵı basqa nárseler beriwi, bul kóbinese dayılı-jiyenli adamlarǵa tón nárse.
SHayır degen óz xalqınıń elshisi, SHad ómirden mol berilgen enshisi (I.YUsupov).
Qol beriw — a) kórisiw, sálemdesu, qol alısıw.
Murat Ámiynaǵa qolın berip sálemlesti... (gazetadan).
b) kómeklesiw, járdemlesiw qayırqomshılıq etiw, kamalǵa keltiriw.
...men jetimge qol bergen (X.Turımbetov).
v) din. s. iyshanǵa shákirt bolıw, supı bolıw, izine eriw, qaraslı bolıw.
... burınları ayırım adamlar iyshanǵa suwpı bolıw ushın qol beretuǵın edi ... (Q.Ayımbetov).
g) járdemlespew, qol bermew, kómek bermew.
Qısınǵanda qol bermegen, tarıqqanda járdem etpegen azǵın tóldi paxtaday tútse qáytedi (K.Sultanov); d) birewdiń ekinshi birew menen sálemlesiwdegi bir-birewge qolın bermewi.
Ámet bolsa sálem de, qol da bermeydi (T.Qayıpbergenov).
Írısqı beriw — napaqa, qárejet, iship-jew ushın awqat, as beriw.
Xojalıq boldım kenelgen, ırısqı bergen kim eken? (K.Sultanov).
Azatlıq beriw — bostanlıq etiw, darqandı