BÁLE
Qaraqalpaqsha
at. Qırsıq, kesapat, ójet, kesel, qayǵı, baxıtsızlıq.
Seni bir bálege shatqan sol (T.Qayıpbergenov).
Ilim hár qıylı báleni hám baxıtsızlıqtı jeńedi (A.Bekimbetov).
Qırq jigit bir báleniń barınan xabardar edi («Qoblan»), — Awırıw túwe bálesi de joq!... (SH.Seytov).
0 Bálege qalıw — urıs, keyis, qaǵıs, shatasıq, jánjel, mashaqatlıqqa ushıraw.
Jaman bolsa alǵanıń Bir bálege qalǵanıń (Q.Ayımbetov).
Qayta meniń taǵı bir báleden aman qalǵanıma shúkirlik etip, eki qolın jaǵasınan jibermeydi (Ó.Xojaniyazov).
Bále tabıw — hiyle, qırsıq, kesapat, mashaqat.
Bir bále taptı-aw,á! (Ó.Ayjanov).
Hásseniy! Tap sol Dármenbaydıń ózi tawıp júrgen bále emes pe eken? (T.Qayıpbergenov).
Báleden qutılıw, qashıw — ayırılıw, aman bolıw, awlaq bolıw, jıraq bolıw.
— Ol báleden qutılıwdıń ilajı qalay? — dep shaǵındı (K.Sultanov).
Ol báleden qashıp, ólermenlik ete berme (Ó.Ayjanov).
...báleden qashıp alıstan dúzetpegende ne bar (M.CHimbergenov).
Báleni al — almasań qoy, hesh nárseni alma.
Almasań báleni al dep ol da eshkilerin aydap jónine ketedi (qq.x.e.).
Basıńa bále — jaman sógistiń bir túri.
Geyde ólim degenniń ornına da qollanıladı.
Basıńa bále seniń! (gazetadan).
Bir bále — jaman waqıya, hádiyse.
Bazda unamlı túrde de kele beredi.
Jas bolsam da bir báleniń barlıǵın sezdim (J.Aymurzaev).
Bálege shatıw — Jaman nársege ushıraw, tap bolıw.
Taptırmaydı aqıl menen jeńgenlik, Ol da aqıl-násiyatqa kóngenlik.
Bir bálege shatpay qoymas adamdı, Basqa tússe awır kesel menmenlik.
(T.Jumamuratov).
Bále salıw — jamandıq, zulımlıq, daw, jánjel, shataq, jala jabıw.
Dawlasqanǵa bále saldı, Sóytip kóshpey qalǵan eken (Berdaq).
Bále-qada, bále-beter — jaman is, jaman hádiyse, baxıtsızlıq.
Táwekel qıl barlıq, bále-qadaǵa (Ájiniyaz).
Úyińniń ishi toq bolsın, Bále-qáde joq bolsın (YAramazan).
... qáwip-qáterden, bále-beterden qutılıwdın birden bir jolı Jamaldıń aytqanın qılıw ... (SH.Seytov).