KÁR
Qaraqalpaqsha
at. 1. Is, jumıs, talap, wazıypa, xızmet.
— Ne kár etesiz? — dedi hayalǵa (T.Qayıpbergenov).
Kimniń balasınıń, ya inisiniń, bolmasa súyiklisiniń qay jerde ne kár islep atırǵanın bes barmaǵımday bilip aldım (Ó.Xojaniyazov).
2. Kásip, óner.
Ne qılıp tursań, ne káriń bar adamsań? — dep soraydı (qq.x.e.).
Gúlden gúlge qonıw búlbúldiń kári, Biyopalıq degen nápsi bazarı (I.YUsupov).
3. awıs. Tásir etpew, biypárwalıq, oylanbaw.
Aytqan gápke káriń kelmes, Adamsań ba parqın bilmes (Átesh).
Qámekbaydıń kárine de kelgen joq (J.Aymurzaev).
Sóytip kiyatırsam, Ámet ákesiniń ketkenin pútkilley kárine de keltirgen joq ǵoy (T.Qayıpbergenov).
0 Kár etpew a) oylanbaw, tásir etpew.
Kár etpedi bir-birine, Tawday bolıp uradı («Máspatsha»).
b) ádetlenbew, úrdis etpew.
Qanjar tutıp qanxorlıqqı kár etpe, Esindi jıy, erme dostım Ámetke (I.YUsupov).
Kár etiw — bir nárse menen mashkul bolıw, ádetleniw.
Quyrıqları digershik, Qoshqar urıstırıwdı, Ómirinshe kár etken («Er Ziywar»).
Arǵımaq shawıp kórmegen, Hár nárseni kár etedi (K.Sultanov).
Kár emes — bir nárse menen shuǵıllanbawshılıq, tanıs emes, ádetlenbegen, islep kórmegen.
Sol námárttiń kórseń oǵan kár emes (Ájiniyaz).
Ata kári — ata-babasınan beri kiyatırǵan kásip.
... men mal baqpayman, Qurısın meniń ata kárim (A.Dabılov).
Kásip-kár — bir nárse menen shuǵıllanıw, islew, talap etiw, xızmet qılıw.
Balalarımnıń nesiybesin qıydıń, kásip-kárimnen ayırdıń, zalım (K.Sultanov).
Pullı bolsa kásip-káriń, Hámme seniń dostıń-yarıń (Ájiniyaz).
Kár bolmaw — kásip bolmaw, talap bolmaw.
Jaqsı jigit peyli onıń tar bolmas, Ar bolar da, jaman ieler kár bolmas (Berdaq).
Kárin bilmew — jumısın, xızmetin, isin bilmew, talabın bilmew.
— Kárin bilmeymen, jaqınnan berli astına at minip, awıl arasın kúnde bir neshe mártebe aylanıp, úyme-úy kirip júretuǵın edi (T.Qayıpbergenov).
Kárine kelmedi — biypárwalıq qıldı, oylanbadı.... jańalıq ashatuǵınday awzıma úńilip otır, «baslıqtıń bayaǵı turısı ǵo, kárine de kelmegen» desem, mennen jaman adam joq (M.Nızanov).