ÓKSHE
Qaraqalpaqsha
at. 1. Ayaqtıń, tabannıń artqı jerge tiyetuǵın bólegi.
Qudaynazar ókshesi qırq jarıq bolıp kisi esiginde islegen miynet qaqısına bir eshki aladı (Q.Ayımbetov).
Sársenbaydıń burın óksheleri qap-qara, tirsekleri kir-kir bolıp júretuǵın edi (T.Qayıpbergenov).
Ókshesin muzǵa tirep, zildey shananı tartıp, juwırıp jortıp, halıqlap entigiwi menen muzdıń jarılǵan shegarasına keldi (K.Sultanov).
Bershimek bolıp qatqan ókshelerin qızıqqa, ótkir pıshaq penen kesse qan shıqpaǵanın kórdik (Ó.Ótewliev).
2. Ayaq kiyim iniń ultanınıń artqı jaǵına biyik etip qaǵılatuǵın bólimi.
Gewishinin ókshesin basıp shubatılǵan kóyleginiń etegin esip júrip kiyatır (K.Sultanov).
Neshe tufli etiktiń ókshesi, Topıraqtı oyıp shıqtı tańbalap (T.Seytjanov).
Biyik ókshe — ókshesi biyik ayaq kiyim.
Meyli tırnaklardı boyań qınalap, Biyik ókshe kiyiń nálin sınalap (I.YUsupov).
0 Ókshe kóteriw — ketiw, túrgeliw, ketip qalıw, júrip ketiw.
Ol baydikinen pútkilley ókshe kótergen bolsa da bay onnan úmitin úzbedi (qq.x.e.).
Hey, ońbaǵan insapsız, kóter óksheńdi (Ó.Xojaniyazov).
Sol-sol eken, amandıqta bul jerden ókshemdi kótereyin dep, bir háptenin ishinde basqa kvartiraǵa kóship kettim (M.Nızanov).
Bir óksheden aylanıw — 1. Bir ayaǵınıń ókshesinde turıp aylanıw — Raxmet, Dawletbiyke apa! Házir baraman! — dedi de ol trubkanı jawıp, «Eh-h!» dep balerinalarday bir ókshede aylandı — zam ministr shashtınan túsipti! (M.Nızanov).
2. Tınbay xızmet islew.
Qarsı aldımda bir óksheden aylanıp, oń qolınan túrli taǵam bermeydi («Qırq qız»).
Ókshesi iliw — awıs. bir iske, maqsetke erisiw.
Ókshesi iler jer tappay qarmalaǵan Qosıbay qızdıń qunın dawlasıp edi, jasawıl bası Muxammed Názir sóyledi (K.Sultanov).
Ókshesi tayıw — bir hádiysege ushıraw, uádeni buzıw.
Hár kimniń taysa ókshesi, mına jegen almańız, antıń bolǵan alpıs biy, dep ǵarǵasın xalayıq (Berdaq).
Ókshesin basıw — a) keynin ala, izinshe.
Nurımbettiń ókshesin basıp Palwan da keńsege keldi (Ó.Ayjanov).
b) bir eki jas kishilew, azıraq jası kemlew, jeteǵaba.
Ókshesi qanamaw — bala tuwmaw.
Átteń, ókshesi qanamaǵan, bolmasa adamnıń hasılı desem qátelespeymen (Ó.Xojaniyazov).
Ókshe shıǵarıw — kanaldıń, japtıń, salmanıń, ishin qazǵanda, ulıwma qazıw jumısında hár bir adamnıń bóligine, shegine tiyisli jerin qazǵanda belǵili bir qálipte keltirip qazıwı, bir tegis etip shıǵarıwı.