У
Русский → Қарақалпақша
I предлог с род.п. 1. (возле, около) қасында, жанында, қапталында, бойында, алдында, иргесинде;
остановиться у двери қапының қасында тоқтаў;
сидеть у окна терезе жанында отырыў;
2. =да, =де, =та, =те;
учиться у профессора профессорда оқыў;
он был у соседа ол қоңсыникинде болды;
я оставил у него книгу мен оның үйинде китапты қалдырдым;
жить у родственников ағайинлеринде турыў, ағайин-туўғанларының қолында турыў;
3. (у кого-л.) дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
спросить у учителя муғаллимнен сораў;
я взял у него книгу мен оннан китап алдым;
узнать у людей адамлардан билиў, адамлар арқалы билиў;
4. (при обозначении принадлежности) ның, =ниң, =дың, =диң, =тың, =тиң;
у него три сына оның үш улы бар;
у моего отца большая квартира мениң әкемниң кең квартирасы бар;
у них сегодня гости бүгин оларда қонақ бар, бүгин олардың қонағы бар;
у меня нет свободного времени мениң бос ўақытым жоқ;
* быть у власти ҳүкимет басында болыў, ҳүкиметти басқарып турыў.
II межд. 1. (выражает испуг, страх) ойбай;
у! как страшно! ойбай! жүдә қорқынышлы!;
2. (выражает укоризну, угрозу, негодование) ҳей, ой;
у, безобразник! ой, оңбаған!;
ҳей, уятсыз!
III приставка 1. фейиллер жасаўда қолланылады ҳәм: 1) ҳәрекеттиң бағытын, бир нәрсениң узақласыўын, питиўин, тамамланыўын билдиреди, мыс.: убежать қашып кетиў;
улететь ушып кетиў;
2) бир нәрсениң муғдарының азайыўын, бөлегиниң кемиўин билдиреди, мыс.: урвать жырып жеў, жырып жеп азайтыў;
3) ҳәрекеттиң толық иске асыўын билдиреди, мыс.: убелить ақлаў;
устлать төсеп шығыў;
уговорить сөйлесип көндириў;
уберечь сақлап қалыў;
усидеть отырып қалыў;
улечься жатып алыў;
4) белгили бир көлемге сыйыўды, орналасыўды билдиреди, мыс.: уписать жазып сыйғызыў: 5) ҳәрекет нәтийжесинде жаңа сапа ийелегенликти ямаса сапа артқанлықты билдиреди, мыс.: удорожить қымбатлатып жибериў;
уквасить ашып кетиў;
2. гейпара фейиллердиң тамамланған түриниң формасын жасайды, мыс.: украсть урлап алыў.
остановиться у двери қапының қасында тоқтаў;
сидеть у окна терезе жанында отырыў;
2. =да, =де, =та, =те;
учиться у профессора профессорда оқыў;
он был у соседа ол қоңсыникинде болды;
я оставил у него книгу мен оның үйинде китапты қалдырдым;
жить у родственников ағайинлеринде турыў, ағайин-туўғанларының қолында турыў;
3. (у кого-л.) дан, =ден, =тан, =тен, =нан, =нен;
спросить у учителя муғаллимнен сораў;
я взял у него книгу мен оннан китап алдым;
узнать у людей адамлардан билиў, адамлар арқалы билиў;
4. (при обозначении принадлежности) ның, =ниң, =дың, =диң, =тың, =тиң;
у него три сына оның үш улы бар;
у моего отца большая квартира мениң әкемниң кең квартирасы бар;
у них сегодня гости бүгин оларда қонақ бар, бүгин олардың қонағы бар;
у меня нет свободного времени мениң бос ўақытым жоқ;
* быть у власти ҳүкимет басында болыў, ҳүкиметти басқарып турыў.
II межд. 1. (выражает испуг, страх) ойбай;
у! как страшно! ойбай! жүдә қорқынышлы!;
2. (выражает укоризну, угрозу, негодование) ҳей, ой;
у, безобразник! ой, оңбаған!;
ҳей, уятсыз!
III приставка 1. фейиллер жасаўда қолланылады ҳәм: 1) ҳәрекеттиң бағытын, бир нәрсениң узақласыўын, питиўин, тамамланыўын билдиреди, мыс.: убежать қашып кетиў;
улететь ушып кетиў;
2) бир нәрсениң муғдарының азайыўын, бөлегиниң кемиўин билдиреди, мыс.: урвать жырып жеў, жырып жеп азайтыў;
3) ҳәрекеттиң толық иске асыўын билдиреди, мыс.: убелить ақлаў;
устлать төсеп шығыў;
уговорить сөйлесип көндириў;
уберечь сақлап қалыў;
усидеть отырып қалыў;
улечься жатып алыў;
4) белгили бир көлемге сыйыўды, орналасыўды билдиреди, мыс.: уписать жазып сыйғызыў: 5) ҳәрекет нәтийжесинде жаңа сапа ийелегенликти ямаса сапа артқанлықты билдиреди, мыс.: удорожить қымбатлатып жибериў;
уквасить ашып кетиў;
2. гейпара фейиллердиң тамамланған түриниң формасын жасайды, мыс.: украсть урлап алыў.